Kinh tế vĩ mô Thứ năm, 13/07/2017, 08:30 GMT+7
Trung Quốc, Đức tiến lên khi Hoa Kỳ rời vai trò lãnh đạo thế giới

Hoa Kỳ thường hướng đến tìm kiếm những phương thức tiếp cận chung đối với các vấn đề toàn cầu lớn khi diễn ra các cuộc họp thượng đỉnh G20. Lần này không phải thế.

jul13 chinagermany

Khi các lãnh đạo thế giới họp tại Hamburg vào thứ Sáu, 7/7, Trung Quốc và Đức tiến lên chiếm lấy vai trò của Hoa Kỳ.

Hai cường quốc công nghiệp của châu Á và châu Âu đang bị lôi kéo vào một liên minh không chính thức nhằm nắm lấy cây gậy chỉ huy mà Hoa Kỳ được cho là đã từ bỏ kể từ khi Tổng thống Donald Trump nhậm chức vào đầu năm nay, theo các nhà ngoại giao và quan chức từ nhiều quốc gia thành viên G20.

Tình huống này đã được xác định trước cuộc họp hàng năm của G20, tổ chức tại thành phố cảng thương mại nhộn nhịp nhất của nước Đức. Đây một phần là vì, lần đầu tiên kể từ khi G20 được thành lập, Hoa Kỳ được đại diện bởi một tổng thống đi theo chủ nghĩa bảo hộ, từ bỏ vai trò cổ vũ cho tự do thương mại của Mỹ trong nhiều thập niên.

“Nét đặc trưng chiến lược trong các mối quan hệ Trung- Đức chính là dần dần gia tăng tầm quan trọng,” Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình nói trong một bài báo trên tờ báo Đức, tờ Die Welt. Hai quốc gia “nên tăng cường hợp tác trong việc thực hiện sáng kiến “Một vành đai, Một con đường” của Trung Quốc và cùng đóng góp vào an ninh, ổn định và thịnh vượng của các nước láng giềng.”

F1. Quan điểm của ông Trump về thương mại

Trong năm 2016, thâm hụt thương mại Mỹ với G20 là 738 tỷ USD

jul13 china germany step up f1

Hoa Kỳ đã bị cô lập về vấn đề biến đổi khí hậu tại cuộc họp thượng định G7 tại Italy vào tháng Năm, khi tuyên bố chung của cuộc họp về vấn đề này là sáu chống một. Lần này, ông Trump có nguy cơ lại thấy mình đơn độc chống lại một mặt trận thống nhất với các đồng minh châu Âu, các nước láng giềng như Canada và Mexico cũng như cựu đối thủ thời Chiến Tranh Lạnh của Mỹ trong hai vấn đề lớn nhất của cuộc họp thượng đỉnh.

Ông Tập, chủ trì cuộc họp năm ngoái và bà Angela Merkel, chủ trì cuộc họp năm nay, trong bất kỳ trường hợp nào, sẽ làm việc cùng nhau về chương trình nghị sự của G20. Ngoài ra, ba chuyến thăm Đức của thủ tướng Trung Quốc Lý Kế Quang, lần gần đây nhất chỉ vào tháng trước, cho thấy hai quốc gia cùng nhau tiến thêm vào khoản trống Hoa Kỳ đã để lại trong nhiệm kỳ tổng thống của ông Trump, ít nhất là tạm thời.

“Sự gần gũi giữa Trung Quốc và Đức là điều đã diễn ra vì ông Trump,” theo Diego Ramiro Guelar, đại sứ của Argentina tại Bắc Kinh. “Hiện tại, hai lãnh đạo quan trọng nhất thế giới là Chủ tịch Tập Cận Bình và Thủ tướng Merkel.”

Ngoại giao gấu trúc

Mối quan hệ giữa Trung Quốc và Đức được củng cố trong nhiều năm, nhờ những lợi ích kinh tế chung và không bị cản trở bởi những tranh chấp địa chính đã làm phức tạp các mối quan hệ giữa Bắc Kinh và Washington từ lâu trước khi ông Trump đắc cử. Đức cần thị trường cho ngành sản xuất máy móc công nghiệp và xe kỹ thuật cao, và Trung Quốc muốn chúng – muốn nhiều đến nổi họ đã mua cả công ty robot Đức Kuka AG.

Ông Tập có chuyến thăm Đức lần thứ hai chỉ trước cuộc họp thượng đỉnh. Hai chú gấu trúc Trung Quốc cho Vườn thú Berlin mượn đã đến nơi, một cử chỉ thỉnh thoảng được mô tả như chính sách ngoại giao gấu trúc. Trung Quốc đã tặng hai chú gấu trúc cho Hoa Kỳ và năm 1972, sau khi Tổng thống Richard Nixon có chuyến thăm lịch sử đầu tiên đến Trung Quốc.

“Mối quan hệ giữa Trung Quốc và Đức đang ở thời kỳ tốt nhất trong lịch sử,” theo Michael Clauss, đại sứ của Đức tại Bắc Kinh. “Động lực kinh tế và chính trị từ quan điểm của người Đức đang hướng về phía đông.”

Hoa Kỳ đã “để lại một khoản trống” trong khu vực khi từ bỏ thỏa thuận tự do thương mại Hợp tác xuyên Thái Bình Dương. Thỏa thuận nhằm xây dựng một khối tự do thương mại với Hoa Kỳ làm trung tâm trong các quốc gia thuộc Vành đai Thái Bình Dương từ Chile đến Việt Nam, như một thay thế cho những sáng kiến kiểu Một Vành Đai, Một Con đường do Trung Quốc chủ trì. Ông Trump đã rút nước Mỹ ra khỏi các kế hoạch của TPP ngay trong ngày ông nhậm chức.

Khoản trống Trump

Khoản trống Trump càng rõ ràng hơn khi nói đến biến đổi khí hậu, sau khi ông tuyên bố vào tháng trước ông sẽ rút Hoa Kỳ ra khỏi Thỏa thuận Paris 2015 nhằm làm chậm lại quá trình nóng lên toàn cầu. Thỏa thuận được hơn 190 quốc gia ký kết, trong đó có tất cả các thành viên G20.

Hoa Kỳ và Trung Quốc, hai quốc gia gây ô nhiễm lớn nhất, đã thành lập một G-2 không chính thức về biến đổi khí hậu dưới thời tổng thống Barack Obama. Những bên tham gia khác đã được đưa vào chỉ sau khi hai quốc gia này thiết lập được khuôn khổ những gì họ muốn để giảm các khí thải độc hại; không bên nào muốn phương thức dựa trên hạn ngạch được Liên Minh châu Âu ủng hộ.

Định dạng cho các đàm phán biến đổi khí hậu biến mất cùng với việc ông Trump đắc cử. Một nhóm tiên phong mới gồm Canada, Trung Quốc và EU đã họp lại lần đầu tiên vào tháng Năm. Một nhóm làm việc song phương Trung – Đức về biến đổi khí hậu đã họp tại Berlin, mỗi bên cùng tái cam kết sẽ có phương thức “mạnh mẽ” để thực hiện những mục tiêu của hiệp ước Paris, và gây thúc đẩy phương thức chung đó ở Hamburg.

“Có một sự công nhận rõ ràng từ các nhà lãnh đạo của chúng ra rằng sự lãnh đạo Đức – Trung là cần thiết,” theo Karsten Sach, cố vấn chính về biến đổi khí hậu của bà Merkel. “Cả hai quốc gia đều là những nước xuất khẩu mạnh và trong các lĩnh vực công nghệ chống biến đổi khí hậu, tôi nhận thấy có sự hợp tác rất mạnh mẽ.”

F2. Những nước phát thải khí nhà kính lớn

Thay đổi trong khí thải giai đoạn 1990 – 2016 của những thành viên G20 lớn nhất

jul13 china germany step up f2

Vẫn có những hạn chế đáng kể đối với mức độ hợp tác giữa Đức và Trung Quốc, phản ánh ở những thất vọng mà bà Merkel – cũng như ông Trump – đối với những gì bà cho là những điều khoản thương mại bị thiên lệch. Trung Quốc bán hơn 85 tỷ USD hàng hóa sang Trung Quốc trong năm ngoái và là nhà đầu tư lớn nhất tại đây. Nhưng nước Đức cho rằng con số này có thể cao hơn rất nhiều nếu Trung Quốc không áp dụng những rào cản không có ở châu Âu.

Trong năm 2016, đầu tư trực tiếp của Trung Quốc trên khắp EU tăng 77% so với một năm trước, trên cơ sở mức tăng hàng năm 30% trong nhiều năm, theo một nghiên cứu của Rhodium Group và Mercator Institute. Kuka và công ty tái chế tài nguyên EEW Energy từ Waste GmbH là những mục tiêu chính.

Tuy nhiên, đầu tư châu Âu vào Trung Quốc giảm trong bốn năm liên tiếp vì những trở ngại trong các ngành như bảo hiểm, các yêu cầu liên doanh phức tạp, và lo ngại về luật an ninh mạng mới một số nhà đầu tư nước ngoài e rằng chúng có thể được dùng để gây bất lợi cho họ.

Trong khi đó, Trung Quốc muốn dựa vào Đức hơn là EU vì những tranh cãi lớn hơn khi khối này tiếp tục phản đối công nhận Trung Quốc là nền kinh tế thị trường tại Tổ chức Thương mại Thế giới.

Một số chính sách ngoại giao của Trung Quốc có thể cũng cản trở khả năng tạo được sự đồng thuận quốc tế về những mục tiêu của nước này, như vai trò bảo hộ cho Bắc Triều Tiên dù không thừa nhận.

Bà Merkel nhận thức được những mối nguy hiểm khi cho phép Trung Quốc chia tách nước Đức ra khỏi EU, tạo ra một sự hợp tác rõ ràng không công bằng giữa những quốc gia có các hệ thống chính trị rất khác nhau và rất ít những giá trị chung. Khi được phòng vấn trên tạp chí doanh nghiệp Đức, tờ Wirtschaftswoche, bà ủng hộ Tổng thống Pháp Emmanuel Macron kêu gọi các chính phủ EU làm nhiều hơn nữa để ngăn chặn nước ngoài mua lại những công ty quan trọng.

“Nếu những nước như Trung Quốc đơn giản muốn mua lại những gì đã được xây dựng từ rất nhiều hỗ trợ từ chính phủ, chúng ta phải phản ứng với điều đó,” theo bà, những công ty công nghệ được Trung Quốc quan tâm nhiều nhất, như microchip và trí tuệ nhân tạo.

“Nhìn từ Bắc Kinh, châu Âu giống như một bán đảo châu Á,” bà nói. “Rõ ràng, chúng ta nhìn sự việc khác nhau.”

Phong Lữ lược dịch
Theo Bloomberg

 

 


Tin liên quan:
Tin mới hơn:
Tin cũ hơn:

 

banner qc1

banner qc1

banner qc1

banner qc1

banner qc1

banner qc1

banner qc1

banner qc1

banner qc1