Kinh tế vĩ mô Thứ sáu, 17/11/2017, 09:10 GMT+7
Những châm chích thương mại của ông Trump đẩy các quốc gia châu Á đến gần hơn với quỹ đạo của Trung Quốc

Trong nhiều năm, những nước nhỏ ở châu Á đã hướng đến Hoa Kỳ như một đối trọng với một Trung Quốc ngày càng hùng mạnh hơn. Dưới thời tổng thống Donal Trump, họ đang học cách tự mình chống đỡ.

n17 trump

Ông Trump tuyên bố chuyến công du châu Á 11 ngày của mình là một thành công trước khi trở về Mỹ vào thứ Ba, 14/11, cho rằng “tất cả những nước có quan hệ thương mại với chúng ta đều biết luật lệ đã thay đổi.” Ở mỗi chặng dừng chân, ông dành hầu hết thời gian để nói về thâm hụt thương mại, xa rời chiến lược từ Thế chiến thứ hai của Mỹ củng cố các mối liên hệ kinh tế ở châu Á như cách thức tăng cường các quan hệ an ninh và ngăn chặn xung đột.

Cách thức tiếp cận này đối lập hẳn với cựu tổng thống Barack Obama, người tuyên bố về một trục châu Á, được củng cố bằng sự hiện diện quân sự gia tăng và thỏa thuận thương mại Hợp tác Xuyên Thái Bình Dương. Để rồi sau đó, ông Trump kêu gọi các đồng minh của Mỹ phải trả thêm tiền cho an ninh và ngay lập tức rút khỏi TPP.

Điểm nhấn của Mỹ trong đàm phán – và sửa đổi – các thỏa thuận nhằm đưa “nước Mỹ lên trước hết” đang dóng lên hồi chuông cảnh báo ở một khu vực nơi Trung Quốc đã là đối tác thương mại hàng đầu với hầu hết các quốc gia. Khi những xích mích với Hoa Kỳ gia tăng dưới thời ông Trump, những quốc gia nhỏ hơn đang tìm kiếm giải pháp mới để tránh trở nên phụ thuộc quá nhiều vào Trung Quốc vì lợi ích kinh tế.

Điều này được nhận thấy trong những ngày cuối tuần vừa qua khi Nhật Bản thúc đẩy nối lại TPP. 11 thành viên còn lại đã thông báo một thỏa thuận khung về hiệp ước này trong khi ông Trump ở Việt Nam, bảo vệ quyết định xa rời những thỏa thuận đa phương như thế để nghiêng về các thỏa thuận song phương.

“Tín nhiệm của Hoa Kỳ đang đi xuống vì các bên trong khu vực đang cố gắng tự mình chống đỡ,” theo Harsh Pant, một thành viên tại Observer Research Foundation tại New Dehli, tác giả của nhiều quyển sách về chính sách quốc phòng trong khu vực. “Tình trạng bình thường mới hiện nay chính là các quốc gia khu vực sẽ phải có những ý tưởng và giải pháp mới cho các vấn đề khu vực và Hoa Kỳ sẽ hòa hợp vào ở những chỗ họ có thể.”

Ông Trump dường như muốn thế. Trong một cuộc họp với các lãnh đạo Đông Nam Á vào thứ Hai ở Manila, ông kêu gọi một khu vực “liên Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương tự do và rộng mở”. Cụm từ này phản ánh mong muốn của Hoa Kỳ để Ấn Độ đóng vai trò lớn hơn trong các vấn đề an ninh của mình.

“Chúng tôi muốn các đối tác trong khu vực mạnh mẽ, độc lập và thịnh vượng, tự kiểm soát vận mệnh của mình và không lệ thuộc vào bất kỳ ai,” ông nói.

Dù vậy, sự tập trung của ông Trump vào thâm hụt thương mại có nguy cơ đi ngược chiều. Trong thập kỷ qua, Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á đã ngày càng phụ thuộc vào Trung Quốc, vốn chiếm đến 15% tổng thương mại của nước nảy trong năm ngoái so với 9.4% với Hoa Kỳ. Trở lại năm 2007, ASEAN giao dịch với Hoa Kỳ nhiều hơn với Trung Quốc.

Hàn Quốc, nước đồng ý sửa đổi thỏa thuận song phương với Mỹ, cũng bị kéo về Trung Quốc dưới thời ông Trump và những hệ quả lâu dài hơn còn chưa rõ, theo một nhân vật thông thạo về chính sách thương mại của nước này. Phụ thuộc quá nhiều vào Trung Quốc tiềm ẩn nguy hiểm về chiến lược.

Trung Quốc đã trừng phạt Hàn Quốc sau khi nước này cho phép lắp đặt một lá chắn tên lửa của Mỹ để chống lại Bắc Triều Tiên, bằng cách hạn chế du lịch và khiến các công ty Hàn Quốc gặp khó khăn. Dù cả hai nước tháng trước đã đồng ý bỏ qua bất đồng, Trung Quốc vẫn chưa hoàn toàn khôi phục các quan hệ kinh tế.

Biển Đông lại là một khu vực khác Trung Quốc có thể sử dụng sức mạnh kinh tế để thực hiện các mục tiêu địa chính. Tại Hà Nội, ông Trump đã đề nghị làm trung gian cho một thỏa thuận hòa bình giữa Trung Quốc và các quốc gia Đông Nam Á như Việt Nam và Philippines, nước vốn đã chuyển hướng sang Bắc Kinh dưới thời tổng thống Rodrigo Duterte.

“Đề nghị làm bên hòa giải ở Biển Đông của Tổng thống Trump thật đáng ngạc nhiên,” theo Michael Fullilove, giám đốc điều hành viện nghiên cứu Lowy Institute tại Sydney. “Vì có một sự mất cân bằng về sức mạnh rất lớn giữ Trung Quốc và các nước láng giềng, hòa giải không phải là điều cần thiết. Điều các nước châu Á nhỏ hơn cần là sự hỗ trợ từ Mỹ.”

“Lúc nào đó chúng ta sẽ thua”

Tại cuộc họp thượng đỉnh Hợp tác kinh tế châu Á – Thái Bình Dương ở Việt Nam, ông Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình một lần nữa đưa ra những cái nhìn khác nhau về toàn cầu hóa. Trong khi ông Trump cho biết ông sẽ không tham gia những thỏa thuận thương mại lớn “sẽ trói tay nước Mỹ,” ông Tập lại vẽ nên bức tranh về một trật tự toàn cầu sẽ mang lại các những lợi ích chung.

Các quốc gia châu Á nhỏ hơn cũng kêu gọi có một phương thức tiếp cận chung hơn. Thủ tướng Singapore, ông Lý Hiển Long, cho rằng các lãnh đạo thế giới nên đảm bảo các lợi ích kinh tế của toàn cầu hóa và số hoá được “phân bổ một cách công bằng” để giảm thiểu hiệu ứng “người thắng giành được tất cả” của tình trạng gián đoạn công nghệ.

Các quan chức chính phủ trong khu vực thường xuyên nói họ muốn Hoa Kỳ tham gia thay vì rút lui, theo Carlos Gutierrez, chủ tịch Albright Stonebridge Group tại Washington, cựu bộ trưởng thương mại dưới thời tổng thống George W. Bush. Dù những bước đi của ông Trump nhằm giảm đi các thỏa thuận quốc tế có thể gây gián đoạn cho hoạt động kinh tế, theo ông, Hoa Kỳ vẫn giữ được lợi thế văn hóa.”

“Nói một cách tuyệt đối, tôi cho rằng Hoa Kỳ sẽ tiếp tục là một cường quốc,” ông nói. “Chúng ta sẽ thua cuộc lúc nào đó, nhưng tôi nghĩ vẫn còn quá sớm để nói rằng đây là khởi đầu cho sự đi xuống về lâu dài của Hoa Kỳ.”

Khánh Lâm lược dịch
Theo Bloomberg

Tin liên quan:
Tin mới hơn:
Tin cũ hơn:

 

banner qc1

banner qc1

banner qc1

banner qc1

banner qc1

banner qc1

banner qc1

banner qc1

banner qc1