Kinh tế vĩ mô Thứ ba, 19/09/2017, 10:11 GMT+7
Biển Caspi: Khoản cược tốt nhất của Trung Quốc cho dự án Vành đai và Con đường

Tuyến đường từ Kazakhstan đến Hy Lạp phù hợp với các chiến lược đường bộ và đường biển của Bắc Kinh

s19 caspian

Đa phần sự chú ý đối với Sáng kiến Vành đai và Con đường của Trung Quốc cho đến nay vẫn tập trung vào những tuyến đường sắt phía bắc thông qua Nga và Trung Á cũng như các đầu tư vào cảng biển ở Địa Trung Hải và Ấn Độ Dương. Nhưng các nhà hoạch định chính sách ở Bắc Kinh từ lâu đã mơ về một tuyến đường thay thế phù hợp hơn với các chiến lược thương mại đường bộ và đường biển. Họ có thể đã tìm được điều đó trong tuyến đường từ Piraeus, Hy Lạp, đến Khorgos, trên biên giới Kazakhstan với Trung Quốc.

Trong tất cả những hành lang tiềm năng của dự án Vành đai và Con đường giữa Liên minh châu Âu và Trung Quốc có đi qua đất liền, tuyến từ Piraeus đến Khorgos có ít yếu tố đường bộ nhất, chỉ đi qua ba quốc gia trung gian - Georgia, Azerbaijan và Kazakhstan. Đây là con số nhỏ nhất cho bất kỳ cầu đường bộ nào giữa EU và Trung Quốc cũng tránh được nước Nga. Tuy nhiên, tuyến lại phụ thuộc vào tình trạng hậu cần phà qua Biển Caspi và các kết nối đường sắt tốt hơn trên khắp khu vực.

Bốn tuyến đường bộ cạnh tranh nhau xuất hiện trong “Dự án Xây dựng và Phát triển hành lang Trung Quốc – châu Âu” của Ủy ban Cải cách và Phát triển quốc gia Trung Quốc phát hành năm 2016: Mãn Châu Lý – Nga - Belarus; Mông Cổ - Nga - Belarus; Kazakhstan –Nga - Belarus; và Kyrgyzstan-Uzbekistan-Turkmenistan-Iran-Thổ Nhĩ Kỳ.

 Tuyến đường tốt hơn đến châu Âu?

 s19 chinaeumap f

Tuyến Nga – Belarus đi qua ít vùng tài phán nhất, nhưng lại có Nga và cho đến nay là tuyến cần có đường sắt dài dài nhất – hai yếu tố mâu thuẩn với một chính sách của Trung Quốc nhằm làm suy yếu các tổ chức thương mại của Nga và Hoa Kỳ.

Tuyến Mông Cổ - Nga – Belarus cũng dài, và cũng liên quan đến Nga. Tuyến Kazakhstan-Nga-Belarus cũng tương tự. Tuyến Kyrgyz đi qua năm vùng tài phán và cần hai lượt đổi đường ray; một từ Trung Quốc đến Kyrgyzstan, và một từ Turkmenistan đến Iran.

Ngược lại, tuyến Piraeus đến Khorgos kết nối cảng Athens của Hy Lạp, nơi hãng tàu COSCO Shipping của Trung Quốc khai thác một khu cảng container với các khu cảng Batumi và Anaklia của Georgia trên Biển Đen, nơi được luật hàng hải quốc tế bảo vệ. Đối với Trung Quốc, đưa container qua Georgia và Azerbaijan có thể có chi phí cao hơn một tuyến đường thủy trọn vẹn, và có thể rẻ hơn và nhanh hơn nhiều so với các tuyến Belarus-Nga hay Belarus – Nga – Mông Cổ.

Trong tháng Tư, Kazakhstan, Azerbaijan và Georgia đã ký một thỏa thuận ba bên “Cross-sea Transport Channel Agreement," hợp tác xây dựng hành lang vận chuyển xuyên Á- Âu. Tuyến này nối Khorgos với Biển Đen bằng cách nâng cấp tuyến đường sắt qua Kazakhstan đến cảng Aktau của Kazakhstan, cải thiện phà nối Aktau với Baku ở Azerbaijan, và nối Baku với cảng biển nước sâu mới của Georgia tại Anaklia, trên Biển Đen, thông qua hành lang đường sắt xuyên vùng Caucasus.

Sử dụng Biển Đen và Biển Caspi có nghĩa vùng Tân Cương của Trung Quốc sẽ kết nối với châu Âu bằng một tuyến đường đa phần sử dụng hàng hải, vận chuyển hàng hóa từ EU đến Trung Quốc trên vùng đất ngang qua khu vực Caucasus có thể tương đương với các kênh đào Panama và Suez trên cạn. Vận chuyển đường sắt ở vùng Caucasus và ở Kazakhstan sẽ do những người nộp thuế Trung Quốc chi trả, khiến tuyến Caspi hầu như trở thành tuyến hàng hải quan trọng từ châu Âu đến miền tây Trung Quốc.

Tham vọng thương mại

Các tham vọng thương mại và công nghiệp của Bắc Kinh đã rõ trong quá trình hoạch định Sáng kiến Vành đai và Con đường. Một thỏa thuận thương mại giữa Trung Quốc và Georgia đã hoàn tất vào tháng Năm - thỏa thuận đầu tiên với một đối tác trên hành lang vận chuyển chiến lược của Trung Quốc – và sẽ có hiệu lực vào cuối năm 2017 hoặc đầu năm 2018.

Theo thỏa thuận này, 90.9% hàng nhập khẩu của Trung Quốc từ Georgia sẽ được miễn thuế, trong khi hành xuất khẩu của Trung Quốc đến Georgia sẽ có 96.5% được miễn thuế. Đối với Trung Quốc, điều này sẽ khiến Georgia gần như trở thành cầu nối đường bộ không thuế trong giao thương EU-Trung Quốc. Đối với Georgia, đây là yếu tố cân bằng quyền lực cần thiết trong cuộc đấu tranh dai dẵng của họ với người láng giềng Nga.

Đối với Azerbaijan, tuyến thương mại mới đại diện cho cơ hội kết nối với những thị trường mới và tách khỏi sự phụ thuộc vào hydrocarbon của nước này. Azerbaijan đã có những tiến bộ to lớn để bước ra thế giới. Quỹ Dầu khí Quốc gia Azerbaijan đang ngày càng tích cực hơn trong các thị trường quốc tế. Bộ Kinh tế của nước này gần đây phát hành “Mười mục tiêu chiến lược cho năm 2021,” tập trung phát triển các mảng phi dầu khí, tăng cường năng lực cạnh tranh xuất khẩu và đầu tư vào cơ sở hạ tầng vấn đề. Điều này vô cùng phù hợp với các nhu cầu của Trung Quốc.

Các kế hoạch của Kazakhstan là mở rộng năng suất của đường sắt và hành lang hàng hải Biển Caspi trong năm năm tới, với hy vọng lượng hàng hóa sẽ tăng gấp ba. Quy mô cuối cùng của trung tâm logistics COSCO mới ở Khorgo sẽ cho biết ít nhiều về năng suất hàng container và hàng rời tiềm năng của hành lang này.

Không nghi ngờ gì, đây là dự án đường sắt chính của Kazakhstan, vượt qua dự án từ Khorgos đến Moscow và Khorgos đến Turkmenistan, hai hành lang vận chuyển khác Trung Quốc muốn được thấy phát triển. Cảng Aktau đã được mở rộng, và Kazakhstan đang hy vọng sẽ phát triển những cảng trên Biển Caspi khác.

Hoàn thành tuyến đường sắt Baku-Tbilisi-Kars kết nối Azerbaijan với cả Georgia và Thổ Nhĩ Kỳ bằng đường bộ sẽ tạo ra một tuyến thương mại khác gia tăng sản lượng trên Biển Caspi. Trung Quốc có thể đưa ra thêm các thông báo chính sách và quy định thương mại trong 12 tháng tới nhằm củng cố hành lang phà qua Biển Caspi và xây dựng năng suất tại những cảng chính của Aktau, Baku và Anaklia.

Chính sách thương mại “từng nước một” của Trung Quốc, làm việc riêng lẽ với mỗi quốc gia, nâng cao sức mạnh thương thuyết của họ và sẽ mở rộng xu thế hướng đến thỏa thuận thương mại song phương trên toàn cầu, gây thiệt hại cho các hệ thống đa phương, hoạt động trên cơ sở các quy định. Tuy nhiên, thương mại toàn cầu sẽ được lợi nếu các thị trường tiêu dùng của Trung Quốc có thể cung cấp đủ nhu cầu thúc đẩy tiến bộ trong kinh tế và cơ sở hạ tầng trên khắp Trung Á và vùng Caucasus

Nếu một ngày kia Georgia có thể tham gia EU, họ có thể trở thành một ngã tư giữa tây Âu, Liên minh Kinh tế Á –Âu do Nga dẫn đầu và Trung Quốc. Nhưng chiến lược của Trung Quốc dành cho các đối tác thương mại của mình cuối cùng phải có lợi cho người dân trong khu vực thay vì chỉ đơn giản phục vụ cho một đại kế hoạch ở Bắc Kinh.

Phong Lữ lược dịch
Theo Nikkei Asian Review

Tin liên quan:
Tin mới hơn:
Tin cũ hơn:

 

banner qc1

banner qc1

banner qc1

banner qc1

banner qc1

banner qc1

banner qc1

banner qc1

banner qc1